ABLETON LIVE 5!
Yoğun istekler ve yardım çağrıları sonucunda elektronik müzik dünyasında ünlü birçok dj’in ve prodüktörün kullanmasından dolayı oldukça popüler olan ve merak edilen ancak herkesin ilk açışta korkup kapattığı çok amaçlı müzik yazılımı Live 5 kullandığım,incelediğim anladığım ve anlatabildiğim kadarıyla sizlere screenshotlarla birlikte açıklamaya karar verdim.
Yazılımın anlatımına girmeden önce birazcık bilgi vermek istiyorum Live! Nedir ne değildir diye.
Live 5(son versiyon) Alman yazılım firması Ableton’un bir yazılımıdır ve Live! Yazan programcı ekip Reason’ı,Cubase’i yazan ekipler kadar kalabalık olmayıp 15-16 kişiden oluşuyor ve program içinde birçok başka firmaların geliştirdiği teknolojileri birleştirerek bana FL Studio’u hatırlatıyor.Rewire teknolojisini Propellerhead,ASIO ve VST plug-in teknolojisini Steinberg,Analog Modelling,Time Stretching,aufTakt Beat tracking teknolojilerinide zplane development’tan alan Live! Bunları ve daha fazlasını tek platformda birleştirerek çok amaçlı bir kullanım sağlıyor.
Live 5 Nedir?
Aslına bakarsanız Live ismi bir konsept gibi görünüyor,Live nedir yerine Live ile neler yapılabilir sorusu daha doğru olur sanırım.
Live ile ilk bakışta sadece iki amaç için kullanılır.İlki ve en önemlisi Prodüksyon ve ikinciside Dj platformu.
Aslında Live içinde VST desteği olan kendi içinde 1 adet sampler 1 adet synthesizer 1 adette drum machine bulunan sequencer destekli,midi ve audio kullandırtan üstelik içinde hem audio hem midi effectler bulunan ayrıca mastering yapmanız içinde birçok aracın bulunduğu bir prodüksyon aracı.
Ancak eminimki Live programlama ekibinden zeki ve değişiklik meraklısı bir arkadaş “Bu sequencer’ın mixerındaki master kanalına bir X-Fader koysak nasıl olur” fikri sayesinde ve bunun üstüne eklenmiş bazı dj softwarelerde bulunan temel özellikleri yerleştirmeleri sonucunda Live 5 bir dj yazılımı olmuş hatta bırakın prodüksyon ve dj’lik olaylarını birleştirip Live Performans konseptini yaratmış.
Şimdi sevgili deepCare’in bana sorusu olan “Armin niye kullanıyor o zaman?” cevabı bu.Live üzerinde traktor’de bulduğunuz birçok özellik ve yetenek yok ama söyleyin bana hangi dj yazılımında mixlediğiniz parçaya yaklasık 25 tane değişik ve cok detaylı audio effect koyup,bunların yanına drum machine,sampler ve synthesizer ekleyip midi controllerinizdan canlı performans yapmanızı hatta birçok midi effectlerle bunları şekillendirmenizi sağlıyor.
İşte bu yüzden Armin Van Buuren ve diğer ünlü dj’ler kullanıyor.
Çünkü bu platformu aynı anda sağlayan bir yazılım yok.Ama emin olun Cubase’de bir X-Fader koysalar Live’dan çok daha başarılı olurdu.
Yazılımın ne olup ne olmadığı hakkında biraz bilgi verdikten sonra anlatıma geçmeden önce son olarak iki cümle yazılım hakkındaki görüşlerimi yazıyım.
Live öncelikle konsept olarak kesinlikle yaratıcı bir yazılım nedeni ise yukarıda anlattığım gibi prodüksyon+dj=live performans formulünden dolayı,ancak sadece dj software’i olarak gerçekten vasat,kullanımı zor sayılabilen ancak işi basite indirmiş bir görüntüsü var yani 2-3 özellik dışında neredeyse sadece bir x-fader 2 player modunda.İşin prodüksyon kısmı ise gerçekten iyi vst desteği ile Reason’ın bir üstünde ama hala Cubase’in altında bir seviyede olduğunu düşünüyorum,üstelik ses işleyişi oldukça iyi ve sistem kaynakları konusunda oldukça tutucu(Reason’a göre değil ama Cubase’e göre vst çalıştırma performansı oldukça iyi,üstelik kendi onboard olan enstrumanlarını çalıştırmada oldukca düşük sistem tüketiyor.)
Eveeet,bu kadar geyikten sonra şimdi gelelim tanıtılmasına ve kullanılmasına.
Öncelikle Live’ı http://www.ableton.com adresinden indirebilirsiniz demo versiyonunu,demo versiyonunda Save ve Export özelliği kapatılmış,eğer full versiyonunu edinebilseydim bir yerden bazı ses örnekleri dinletmek isterdim ama maalesef *rack’te bulamadım.
Live ilk kurulduğundaki açılış görüntüsü aşağıdaki gibidir.
Her yazılımı açar açmaz ilk önce yaptığım şey inceliyip arayüzüne bakmaktansa öncelikle bir options yada preferences butonu ararım ve sistemim için gerekli gereksiz ayarlamaları yaparım ve yazılım ne kadar yapılandırılabiliyor onu görürüm.
Aşağıdaki resimde programın ayarlar kısmına nereden girebileceğimizi görüyoruz.
Live 5’te Preferences menusu altında 6 adet tab bulunmakta şimdi bunları tek tek inceleyelim.
İlk tab olan Audio bölümü kendi altında 3 başlık altında bulunuyor.Bunlardan ilk bölüm “Audio Device”
Burada adından anlaşılacağı gibi bilgisayarınızda bulunan tanımlı ses kartı seçiminizin ve onunla ilgili giriş ve çıkışlarla ilgili tampon bellek ayırımı ve latency yani gecikme ayarlarının yapılacağı bir bölüm.
Driver Type,bölümünden de ses kartınızın driver tipini belirlersiniz ses kartınızın ASIO desteği varsa buradan seçebilirsiniz.Burada bulunan buffer ve latency değerleri ses kartınızın default değerleridir değiştirebilirsiniz ancak live bunları sizin için optimum hale getirmiştir.
Sonraki bölüm ise ses sample’larının rate değerlerini belirleyeceğiniz bölüm olacaktır.
Overall latency kısmı ise bir üst bölümdeki input latency ile output latency’nin toplamı sonucunda sizin eklediğiniz yada çıkardığınız gecikmenin toplamıdır ve Live tarafından kabul edilen gecikme süresi budur.Eğer Live’in hesapladığı gecikme süresi size yanlış yada yetersiz geliyorsa ses kartı performansınıza göre buradan artırıp yada azaltabilirsiniz.
Channel Configuration bölümünde bulunan Input config ve Output config butonlarıyla sisteminizde giriş ve çıkışların Mono ve Stereo ayarlarını yapabilirsiniz.
Onun hemen altındaki System File Cache ise üzerinde çalıştığınız ses dosyalarını kendi formatında diskin bir yerinde cacheleyerek daha kolay ve hızlı proses yapmanızı sağlar ancak sistem performansını ve hardiskinizi yorar.
Hemen alttaki Test bölümü ise adından anlaşılacağı üzere Ses kartınızın çalışıp çalışmadığını ve değişik ses frekanslarına ve değişik cpu oranlarına verdiği tepkileri görmenizi sağlar.
Test Tone butonunu On konumuna getirdiğinizde bir ses almanız gerekir,onun altındaki Tone Volume ile sesi yükseltip azaltabilir,Tone Frequency ile ses frekansını ayarlayabilir ve onun altındaki CPU Usage Treshold ile sistemin test halindeki cpu değeriyle oynarak sistem yorulduğunda aldığınız sesin nasıl çıktığını görebilirsiniz.
Audio sekmesindeki ayarlar bu kadar şimdi diğerine geçelim.Yani MIDI/Sync
Neredeyse her audio yazılımında bulunan bu sekmede yine diğer yazılımlarda olduğu gibi standart midi donanımlarınızın tanıtımı ve ayarlamaları yapılmaktadır.
Bu bölümdeki ilk başlığımız ise Active Devices..
Buradaki Input bölümünde midi controllerlarımızın listesini görüp buradan ableton içinde hangilerini kullanacağız onu seçebiliriz.
Output kısmından ise midi sinyallerinin işlenip çıkacağı ses kartı arayüzünü seçebiliriz yada sistemimize bağlı olan external bir arayüzü.
Hemen alttaki Re-Scan butonu ile midi device’ları ve arayüzleri tekrar taramak için bir buton bulunuyor.
Hemen alttaki Remote Control Surface bölümünde ise Mackie kontrolörleri için şablon secimleri bulunmakta.
Bir sonraki tab’ımız Plug-In,bu bölümde sistemimizde bulunan VST plug-in’leri Live’a tanıtacağız.
bunu yapmak oldukça kolay sadece Vst plug-in’lerimizin kurulu olduğu dizin göstermemiz yeterli.
Default olarak bütün Vst plug-in’ler C:\Program Files\Steinberg\VstPlugins\ dizini altına kurulur,ancak siz bu kurulumlarda dizinin yerini değiştirmişseniz,” Use Vst Plug-In Custom Folder” seçeneğini On konumuna getirip,alttaki Browse tusuyla VST Plug-in dizininizi bulmanız gerekir,bunu yaptıktan sonra en üstte bulunan Re-Scan butonuyla vst’leri taratmanız ile tanımlama işlemi bitmiş olur.
Burada Vst pluginlerinize ses kartınızdan ayırmanız gereken bellek oranını ayarlarsınız,vst’leriniz calısma performansı bu ayara göre değişir.
Bu kısımda vst pencereleri ile ilgili ayarlar mevcuttur.
Multiple Plug-in Windows:Birden cok vst penceresini aynı anda açabilme özelliğidir.
Auto-Hide Plug-in Windows:Bu özellik vst pencerenizin aktif pencere değilken otomatik olarak gizlenmesini sağlar.
Auto-Open Plug-in Windows:Bu özellik sayesindede Vst plug-in yüklenip aktif olduğu anda o vst’ye ait pencereyi açar.
Ayarlarımızın bu bölümü programın default yani varsayılan ayarlarını yapacağımız yer oluyor.
bu kısmın ilk tabında çalıştığımız proje dosyanın yani Live’daki adıyla Live Set’in şablonunu belirleriz.Yapmanız gereken tek şey ilk açılışta istediğiniz proje şablonunu ayarlayıp,buradaki menuden Save butonuna basmak.Bu sayede her açılışta kaydettiğiniz ayarlarla yeni proje dosyanız gelecektir.Bu kısımda ise nasıl türkceye çeviricem bilemiyorum ama Clip varsayılanlarını belirleyeceğimiz yer.
Ableton’da clip demek,diğer yazılımlardan alıştığımız kanal demek oluyor.Audio ve Midi clip’ler olabiliyor.
Auto-Assign Colorsefault olarak ON konumunda gelen bu ayar,her yeni bir clip açılışında clip’i diğer clip’lerden ayırt etmemiz için otomatik bir renk atıyor.
Clip Color:Adından anlaşılacağı gibi Clip’leri sabit istediğimiz bir renkte açılmasını sağlıyor.
Grooveefault groove ayarımızı yapmamızı sağlayan yer,8’lik,16’lık 32’lik nota seçeneklerimiz mevcut.
Launch Mode: Clip’imizin çalışma varsayılan modunu belirler,Trigger mod’da clip Mouse ile butonuna basılı olduğu süre boyunca nota girişi açıktır ve clip çalmaya başlar,Gate mod’da Mouse basılı olduğu sürece clip ve nota girişi açılır,Toggle mod’da Mouse ile play tusuna basılır clip çalmaya başlar ve nota girişi açılır,tekrar basıldığında clip durur ve nota girişi biter.Repeat mod açık olduğunda clip sürekli olarak loop eder.
Quantization:Burada clip’in default ölçü ayarını yapabilirsiniz.8Bar’dan 1/32 Bar’a kadar seçenek mevcut.
Hi-Quality: Bu açık olduğu zaman Live’ın değimiyle çok özel sample okuma sistemi devreye giriyormuş ve daha kaliteli sample işleniyormuş,ancak bu tabiî ki işlemciden biraz daha fazla tükenmesine neden oluyor.
Loop/Warp Short Samples:Yüklediğiniz sample’ların uzunluğuna göre Warp mode’un yada Loop Mode’un otomatik olarak aktif olmasını sağlar.Auto seçeneği dışında Loop modu ve Warp Modu aynı anda seçebileceğiniz ayarlar mevcuttur,otomatik seçeneği aktif olduğunda Live analiz edip buna otomatik karar verir.
Auto-Warp Long Samples:Uzun sample’lar için Warp modu’un otomatik aktif olması sağlanır.Warp mode parçaların otomatik olarak seçebileceğiniz Beat,Tone gibi ayarlara göre duyarlı olmasıdır,örneğin beat warp mode aktifken parcanın bpm’ini artırdığınız zaman parçanın vokallerinde yada melodilerinde bir strecthing olmaz sadece parcanın beat’leri hızlanır.
Warp Mode: Yukarıda bahsettiğim Warp Mode seçeneklerinin default olarak yapılacağı yerdir.Clip ayarlarındanda değiştirilebilir default seçenek Beat modudur,diğer seçenekleri dinleyerek algılamanız daha mantıklıdır.
Audio Recording:Bu bölümde yaptığınız ses kayıtlarının formatını,bit rate’ini ve kayıt edileceği yeri belirleyebilirsiniz.
MISC başlığı altından programın çeşitli noktaları ile ilgili diğer ayarları yapabilirsiniz.
Language:Buradan Live! Programının dil desteklerini görüp değiştirebilirsiniz,Almanca,İngilizce,İspanyolca ve Fransızca dilleri mevcut.
Skin:Adındanda anlaşılacağı programın arayüz görüntüsünü değişik temalar ile görüntüler,aslında bu skin demek ama abletonun yaptığı sadece değişik renk temaları uygulamak olmuş,ama yinede oldukça çok renk patternimiz mevcut.
Follow Behavior:Ekrana tam olarak sığmayan ayar bölümlerinde yada sequencer’da belirgin olarak işinize yarayabilecek olan bir özellik,bu switch sayesinde ekranın otomatik olarak yavaş yavaş takip etmesi yada sayfanın değişmesi söz konusudur.
Hide Labels:Başlıkları görüntülemenizi açıp kapatan bir özellik bu,başlıkları gizleyerek ableton üzerinde daha çok yere sahip olabilirsiniz.
Behaviour bölümündeki ayarlar ise Ableton tetikleyici davranışlarını belirtiyor.
Select On Launch:On konumunda iken başlatılan clip,yada scene’i aynı anda session view’de seçili hale getirir ve ayarlarını görmenizi ve editlemenizi sağlar.
Select Next Scene On Launch:Bu açıkken o anda çalan scene altındaki scene aktif çalan bittikten sonra devreye girer ve çalar.
Start Recording on Scene Launch:Bu switch aktif iken scene çalmaya başladığı zaman otomatik olarak boş olan slota kayıt yapmaya başlar.
Clip Rate Update:Buradaki rate ayarları,clip ayarlarının ne kadar sürede güncellenceğini belirtir,burada seçtiğiniz rate hangisiyse yaptığınız değişiklik o kadar zamanda uygulanır,mesala clip’inize bir delay koydunuz ve ayarlarıyla oynuyorsunuz sürekli,ancak burada rate ayarınız “1 Bar” olarak belirlenmiş,bu durumda yaptığınız her değişiklik 1 bar kaydıktan sonra size dönecektir,bu durumda siz bunu bir latency olarak sanıp problemi başka yerlerde aramaya gidebilirsiniz,bu yüzden bu ayarın 1/16 gibi sürelerde olmasını sağlayın.
Exclusive Arm:Bu aktif olduğu durumda kayıt yapacağınız zaman tıkladığınız Arm butonuna basmanız ile eğer o anda başka Armed olan varsa yani kayıt yapan varsa diğer hepsinin kayıtlarını durdurur ve sadece sizin seçtiğiniz kanal kayıt yapar,eğer control tuşuna basıp Arm tuşuna basarsanız diğerlerinin kayıtını durdurmadan o kanalın kayıtıda başlar
Exclusive Solo:Bu aktifken her seferinde sadece birkez “Solo” yapmanız mümkün,ancak control tusuna basarak Solo’ya basarsanız her istediğinizde solo yapmanız mümkün yada bu ayar kapalı iken.
Count-In:Kayıt tuşuna bastığınızda buradaki rate kadar süre bekler ve sonra başlar kayıta,eğer none seçili ise basar basmaz kayıt işlemi başla
Samples bölümümüzde kullandığımız ses dosyalarımız ile ilgili ayarlarımız var.
Create Analysis Files:Sample’ları dışarıdan import ettiğimiz zaman,Ableton bunu analiz eder ve bu sayede makinenın performansını artır ve sample işleme gücünü yükseltir,daha sonra tekrar yüklediğinizde bu sample bir daha analiz dosyası oluşturmaz ve aynı klasörde bulununana ve sample_adı.asd dosyasını yani analiz dosyasını kullanır,işte bu ayar ile bu analiz dosyalarının olusturulup oluşturulmayacağını ayarlayabilirsiniz.
Sample Editor:Burada Ableton haricinde wav,mp3 tarzı audio sample’larınızı editlemek için başka yazılım kullanıyorsanız,abletonun otomatik olarak bu sample’ları orada açmanızı sağlar,mesala Wavelab,Soundforge gibi,Browse tuşuna basarak programın *.exe dosyasını bulmanız yeterlidir.
Library Ableton’un çalışmalarınızı kayıt ettiği,presetlerin bulunduğu yerdir.
Browse tuşuna basarak yeni bir directory göstermeniz mümkündür.
Decoding Cache ile Ableton’un Hard Diskinizden kullandığı minumum ve maximum cache boyutlarını ayarlayabilirsiniz,burada tavsiye etmek istediğim bir şey var aslında belki bunu baştan söylemem gerekirdi ama,bu tür file cache kullanan yazılımların hepsinde geçerli olan bir şey varki oda bu yazılımı yada belirtebiliyorsanız cache dosyanızı işletim sisteminin kurulu olduğu bölüme yada drive’a yapmamanız,çünkü işletim sisteminizde default olarak bu bölümü cache olarak kullanır ve bu performansınızı belirgin bir şekilde düşürür.
Bu bölüm aslında pek bir ayar yapmanızı sağlamıyor,sadece sistemde Ableton yazılımında neler yüklü ve hangi mod’da yüklü onları görüp,demo mod’da yüklü ise seçip aşağıdaki Buy yada Unlock butonları ile satın almanızı yada şifrenizi girip Full mod’a çevirmenizi sağlar.
